Array

हे (Hay)

हे (Hay)
हरियो घाँसलाई काटेर घाँसमा भएको चि स्या नको मात्रालाई १०–१५ प्रति शतसम्म रहने गरी उचि त तरिकाले सुकाएर
राखि एको घाँसलाई हे भनि न्छ। घाँसलाई सुकाएर संरक्षण गर्नु नै हे बनाउनुको मुख्य उद्देश्य हो । घाँसलाई फूल फुल्नु
अगावै वा फूल लाग्ने बेलामा काटनु सबैभन्दा उत्तम हुन्छ । हे बनाउनको लागि घाँस काट्दा रापि लाे घाम भएको दि न
बाली काट्नुपर्दछ । जै घाँसबाट सबैभन्दा राम्रो हे बनाउन सकि न्छ भने बरसि म र बोडीबाट हे बनाउन सबैभन्दा कठि न
हुन्छ । साधारणतया हे मा ९.६ प्रति शत क्रुड प्रोटि न तथा ४५–५५ प्रति शत कुल पाच्य पदाथ पाइन्छ ।
हे उत्पा दन गर्ने सिद्धान्त
• घाँसहरूमा भएको पानीको मात्रालाई १० देखि १५ सम्म रहने गरी घटाएर कुनै पनि रासायनि क प्रक्रिया नभई
अर्था त् घाँसमा ढुसी आदि विना सुरक्षित साथा लामो समयसम्मको निम्ति भण्डा र गरेर राख्ने ।
• घाँसहरूमा भएको पौष्टिक तत्त्वहरुलाई यथोचि त मात्रामा संरक्षण गरी राख्नु (वर्षा को पानीव ाट नष्ट हुन नदीनु
र सुकेको घाँसको पातहरु कम मात्रामा नोक्सा न हुनबाट बचाउनु) ।
• असल र राम्रोसँग तयार पारिएको हे ले दूध उत्पा दनलगायत अन्य उद्देश्यको निम्ति पालि एका पशुहरूलाई
हरियो घाँसले जस्तै पौष्टिकता प्रदान गर्दछ ।
• कुनै समय हरियो घाँस उपलब्ध हुन सक्दैन र यदि उपलब्ध भएमा पानीको मात्रा बढी छ भने पशुहरूलाई
सुक्खा चि जहरुको आवश्यक पर्दछ यस्तो मा हे ले ठूलो मद्दत गर्दछ ।
असल हे मा हुनु पर्ने गुणहरू
• असल खालको हे सम्पूर्ण पात सहि तको हुनुपर्छ कि नकि पातहरू अन्य भागको तुलनामा बढी प्रोटि न,
भि टामि न र खनि ज लवणहरू पाइने भएकाले पौष्टिकताले पूर्ण हुन्छन । पात झरेको हे को गुणस्तर नराम्रो
हुन्छन् ।
• असल हे मिश्रि त घाँसहरूको हुनुपर्दछ । घाँसहरू ठीक फूल फुल्नुभन्दा अगाडि काटेर सुकाइएको हुनुपर्छ,
अर्था त् घाँसमा जव १० प्रति शत जति फूल फुल्नु सुरु गरिसकेको हुन्छ त्यस अवस्था मा बनाइएको हे मा
अधिकतम मात्रामा पौष्टिक तत्त्वहरु पाइन्छन् । कलि लोभन्दा फूल फुलेपछि वा फल लागेको घाँस काटेर
बनाइएको हे को पौष्टिक तत्त्व कम हुन्छ ।
• असल हे जहि ले पनि हरियो रङको हुनुपर्छ । पात यदि हरियो रङको छ भने हे मा भि टामि न ‘ए’ को मात्रा नष्ट
नभएको सङ्केत दि न्छ ।
• असल हे नरम र स्वादि लो हुनुका साथै ढुसीरहि त हुनुपर्छ ।
घाँस काट्नेः हे बनाउने घाँस जहि ले पनि शीत ओभाइसकेपछि मात्र काट्नुपर्दछ । अर्था त् घाम लागेको दि नमा घाँस
काट्ने । घाँस काटेर मुट्ठा बनाई खेत, बारी वा कान्ला मा सुकाउनुपर्छ तर जमि न चि सो हुनु हुँदैन यदि जमि न चि सो
भएमा घाँस राम्रोसँग सुक्न सक्दैन । हे बनाउनको लागि जव घाँसमा १० प्रति शत जति फूल लाग्छ घाँस काट्न उपयुक्त
मानि न्छ । यदि कलि लो घाँस काटेर हे बनाइन्छ भने प्रोटि न धेरै हुनुको साथै भि टामि न बढी हुन्छ तर कुल उत्पा दन कम
हुन्छ ।
घाँस सुकाउने तरिका ः विभि न्न देशमा विभि न्न तरिकाद्वारा घाँस सुकाई हे उत्पा दन गरिन्छ तर हाम्रो जस्तो मौसमी
वर्षा मा भर पर्ने देशमा वर्षा को समयमा मात्र प्रशस्त घाँस उत्पा दन हुने हुनाले छायाँमा सुकाई हे तयार पार्न नि कै गाह्रो
हुन्छ । तापनि नि म्न प्रक्रिया अपनाएर हे बनाउन सकि न्छः
– घ ाँस काटेर खेतबारी वा कान्ला मा फैलाएर सुकाउने ।
– घ ाँस काटेर साना साना मुठा पारेर पर्खा ल जस्ता , छानामा सुकाउने ।
– मुठा बनाएर डोरी वा लट्ठामा झुन्ड्या एर सुकाउने तरिका उत्तम हो । यसरी तयार पारिएको हे लाई हि उँदमा जब
हरियो घाँसको माग पूरा हुन सक्दैन त्यस समयमा प्रति जनावर सरदर ५ कि लोको दरले खुवाउन सकि न्छ ।
हे का किसि महरू
१. लेग्युम हेः कोसे घाँसहरूवाट बनाइएको हेलाई लेग्युम हे भनि न्छ । जस्तै लुसर्न, बर्सि म, हवाइट क्लो भरको हे ।
लेग्युम हे मा प्रोटि न, भि टामि न, खनि ज लवणहरूको मात्रा बढी हुनुको साथै स्वादि लो हुन्छ ।
२. ननलेग्युम हे ः कोसे घाँस बाहेक साधारण घाँस अर्था त् अकोसे घाँसबाट बनाइएको हे लाई ननलेग्युम हे
भनि न्छ । यस्तो हे मा पौष्टिक तत्त्व कम हुन्छ साथै स्वादि लो पनि कम हुन्छ तर कार्बो ेहाइड्रेडको मात्रा बढी
हुन्छ ।
३. मिश्रि त हेः लेग्युम र नन्लेग्युम अर्था त् कोसे र अकोसे घाँसको मि श्रत गरी बनाइएको हे लाई मिश्रि त हे भनि न्छ ।

Related Articles

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Latest Articles