गड्यौले मल बनाउने प्रविधि र यसका विशेषताहरु

गड्यौले मल बनाउने प्रविधि र यसका विशेषताहरु:

परिचय:

गड्यौले मल भनेको प्राङ्गारिक फोहरलाई (सागसब्जी, घाँस पात फलफूल, आदिको फोहर) विशेष खालको गड्यौला ले खाएर, पचाएर  दिशा को रुपमा  फाल्ने कालो स-साना चियापत्तीको दाना जस्तो  “काष्ट”  र यस सँग गलेर वा  सडेर बनेको कम्पोष्ट मलको समिश्रण  हो| यसरी गडेउला  लाइ  फोहर खुवाएर  मल बनाउने प्रविधिलाई  नै  गड्यौले कम्पोस्टिंग भनिन्छ| यसरी गड्यौला पालेर मल उत्पादन गर्ने कामलाई  भर्मिकल्चर भनिन्छ | गड्यौले मल बनाउनको लागि  सबैभन्दा बढी प्रयोग हुने प्रजाति Eisenia foetida हो | यो प्रजातिको गँड्यौला अरु प्रजातिको गडेउला हरु भन्दा छिटो खाना खाने, पाचन छिटो गर्ने क्षमता भएको र छिटो मल उत्पादन गर्ने भएकोले भर्मिकल्चर मा एक जातिको बढी प्रयोग भएको देखिन्छ|यो प्रजातिको गँड्यौला  हेर्दा पनि अरुभन्दा अलि रातो रङको  र लाटो स्वभावको हुन्छ| गडेउलालेआफुले खाएको खानाको 80 देखि 90 प्रतिशतसम्म  खाना फोहोर मार्फत निष्कासन गर्ने भएकाले  एकदमै मलिलो हुने गर्दछ| यो मलमा 2 देखि 3 प्रतिशतसम्म नाइट्रोजनको मात्रा हुन्छ भने एकदेखि दुई प्रतिशतसम्म पोटासियमको मात्रा  रहेको हुन्छ|

 गड्यौले मल उत्पादन गर्ने तरिका:

स्थान:
गड्यौले मल उत्पादन गर्न सबैभन्दा पहिले उपयुक्त स्थानको व्यवस्था हुनुपर्दछ| गडेउला  लाइ घरभित्र वा खुल्ला ठाउँ दुवैमा पाल्न सकिन्छ| घरभित्र गडेउला पाल्दा कुनैपनि भाँडा जस्तै काठकोबाकस ,बाँसको टोकरी, डालोआदिमा प्रयोग गर्न सकिन्छ| घर बाहिर खुल्ला ठाउँमा गडेउला पाल्दा छाया भएको ठाउँ  वा छानाको व्यवस्था भएको ठाउँको प्रयोग गर्न सकिन्छ|

ओछ्यानको व्यवस्था:
गडेउला पाल्ने भाँडामा ओच्छ्यानको व्यवस्था हुनुपर्दछ| ओच्छ्यान वा सोत्तरको  लागि  3-4 inch  जति बाक्लो   जुट, पराल ,सुतिको कपडा, काठको धूलो  जस्ता वस्तुको प्रयोग गरी नरम ओछ्यान लगाई दिनु पर्दछ|

गोबर वा पुरानो मलको प्रयोग:गोबर अथवा पुरानो  मल 2-3 मुठि छर्की दिनुपर्दछ| गोबर गडेउला को आहारा हो भने पुरानो मलमा भएको सुष्म जीवाणुले फोहोरलाई छिटो  कुहाउन सहयोग गर्दछ|

जैविक फोहर राख्ने:
यसरी बनाएको ओच्छ्यान वा सोत्तर माथि एक हात उचाइसम्म जैविक फोहर हाल्नु पर्दछ|  एक हात उचाई भन्दा बढी फोहोर हाल्नु हुँदैन|बढी फोहर हाल्दा फोहर कुहिने तापक्रम बढ्न गई गडेउला उक्त फोहरमा जान सक्दैन र   मल बन्न पनि ढिलो हुने गर्दछ|

भर्मिकल्चर मा Eisenia foetida को प्रयोग:
10 फिट लम्बाइ र एक हात उचाई भएको भर्मिकमपोष्ट  को बेडमा औसत 400-500 केजी फोहर हुन्छ उक्त फोहरलाई करिब पाँच किलो गडेउला चाहिन्छ |थोरै गडेउला भयोभने मल बन्न धेरै समय लाग्छ र  धेरै गडेउला भयो भने पनि विशेष केही फाइदा हुँदैन|

छोप्नेको व्यवस्था गर्ने:
गडेउला अध्यारोमा मात्र बस्ने हुँदा प्रकाश   छिरेमा वा उज्यालो भएमा बाहिर आउन सक्दैन| तसर्थ भर्मिकल्चर गरेको भाँडा छोपी दिनाले गडेउला त्यही फोहरमा रहेर लगातार खाना पाउँछ र माथि आएर मल उत्पादन गर्दछ|  सामान्यतया  यसरी गडेउला पालेको 3/4  महिनापछि यसको मल संकलन गर्न सकिन्छ|

गड्यौला पालन गर्दा कुरामा ध्यान दिने त?

  • अमिलो प्रजातिको फलहरु राख्नु हुँदैन|
  • रातो कमिला गडेउला को शत्रु भएकोले सकेसम्म गुलियो खानेकुरा राख्नुहुँदैन|
  • मासु/माछा जन्य खानेकुरा वा तिनबाट निस्केको फोहोर प्रयोग गर्नुहुँदैन|
  • तेलजन्य खानेकुरा प्रयोग गर्नुहुँदैन|
  • फोहर हाल्दा सकेसम्म टुक्र्याएर वा काटेर प्रयोग गर्नुपर्दछ|
  • गडेउला हरु धेरै सुख्खा वा धेरै चिस्यान भएको ठाउँमा बस्न नसक्ने भएकोले सकेसम्म ओसिलो हुने गरी   फोहर राख्नुपर्दछ|
  • मुसा, छेपारो, कमिला का साथै पाल्तु जनावर बाट गडेउला लाइ नोक्सान गर्ने भएको हुँदा त्यसबाट बचाउनुपर्छ|

Related Articles

Duckweed as a feed supplement

Duckweed as a feed supplement Duckweed is a native, free-floating plant that can be seen on the surface, and is a bright, vibrant green. It...

Croton Petra: Every thing you need to know!!

Croton Petra: Every thing you need to know! Croton petra also known as the Golden Petra is a popular indoor plant with bright burst of...

Principles of hay making using tropical grasses and legumes

Principles of haymaking using tropical grasses and legumes Hay Hay is a very popular form of forage preservation that provides an important source of animal...

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Latest Articles

Duckweed as a feed supplement

Duckweed as a feed supplement Duckweed is a native, free-floating plant that can be seen on the surface, and is a bright, vibrant green. It...

Croton Petra: Every thing you need to know!!

Croton Petra: Every thing you need to know! Croton petra also known as the Golden Petra is a popular indoor plant with bright burst of...

Principles of hay making using tropical grasses and legumes

Principles of haymaking using tropical grasses and legumes Hay Hay is a very popular form of forage preservation that provides an important source of animal...

Teosinte and its cultivation practices

Teosinte and its cultivation practices INTRODUCTION The common name of Teosinte is Makaichari and botanical name is Euchlaena Mexicana. It is an excellent multi-cut fodder and...

गोलभेँडा फलको गवारो (Helicoverpa armigera)

गोलभेँडा फलको गवारो (Helicoverpa armigera) परिचय गोलभेँडा फलको गवारोले कपास चना अरहर लगायत थुप्रै बालीमा आक्रमण गर्दछ।यो कीराले गोलभेँडाको उत्पादन र गुण्स्तरमा ६०% सम्म नोक्शानी गर्दछ।यस...
en English
X